Rủi ro Thương mại Chống Bán Phá Giá (Anti-dumping) từ Thị trường Hoa Kỳ. Sao chưa thấy VPPA có khuyến cáo hay hướng dẫn gì cho DN?

Trong báo cáo cùng kỳ 06 tháng đầu năm 2025, tổng lượng xuất khẩu giấy tissue của Việt Nam đạt 103.400 tấn, ghi nhận mức giảm 5,6% so với con số 109.500 tấn của H1/2024. Việc sụt giảm trong năm 2025 chủ yếu xuất phát từ việc các nhà sản xuất chủ động chuyển hướng cung ứng về thị trường nội địa nhằm bù đắp sự thiếu hụt và tận dụng biên lợi nhuận tốt hơn khi nhu cầu trong nước phục hồi mạnh mẽ.

Bước vào H1/2026, cán cân xuất khẩu giấy tissue bất ngờ ghi nhận một sự bùng nổ, đặc biệt là dòng chảy thương mại hướng về Hoa Kỳ. Số liệu thống kê trong tháng 6/2026 cho thấy lượng xuất khẩu và giá trị xuất khẩu giấy tissue sang Hoa Kỳ đã tăng gấp đôi so với các kỳ trước đó, chiếm tới 50% tổng lượng xuất khẩu của mặt hàng này. Sự bùng nổ này ban đầu được kỳ vọng sẽ giải tỏa công suất dư thừa, mở ra dư địa tăng trưởng khổng lồ cho các nhà sản xuất nội địa. Các quốc gia xuất khẩu chính của Việt Nam vẫn bao gồm Mỹ, Australia,

Thái Lan và các nước trong khu vực Đông Nam Á.

Mặc dù vậy, sự hưng phấn này nhanh chóng bị dập tắt bởi một đợt suy giảm đơn hàng nghiêm trọng vào cuối tháng 6/2026, xuất phát từ một làn sóng phòng vệ thương mại của Mỹ.

Rủi ro Thương mại Chống Bán Phá Giá (Anti-dumping) từ Thị trường Hoa Kỳ

Hoạt động xuất khẩu giấy tissue của Việt Nam sang Hoa Kỳ đang đứng trước một "thập diện mai phục" do các rào cản thuế quan. Vào ngày 04/06/2026, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã chính thức nhận được yêu cầu khởi xướng điều tra chống lẩn tránh thuế (circumvention inquiry request) đối với các sản phẩm giấy tissue nhập khẩu từ Việt Nam .

Nguồn gốc của vụ việc bắt nguồn từ tháng 3/2005, khi DOC ban hành lệnh áp thuế chống bán phá giá (AD Duty) với biên độ lên tới 112,64% đối với các sản phẩm giấy tissue từ Trung Quốc do sự bành trướng dư thừa công suất của quốc gia này. Để lách luật, nhiều cơ sở sản xuất tại Trung Quốc đã chuyển dịch các cuộn giấy khổ lớn (jumbo rolls) qua biên giới Việt Nam, tiến hành các công đoạn gia công, cắt cuộn đơn giản rồi đóng gói xuất khẩu sang Mỹ dưới nhãn mác "Made in Vietnam".

Đơn kiến nghị vào tháng 6/2026 cáo buộc rằng một lượng lớn giấy tissue thành phẩm xuất khẩu từ Việt Nam hiện nay thực chất đang sử dụng các cuộn jumbo roll có nguồn gốc từ Trung Quốc, từ đó lẩn tránh thành công mức thuế AD 112,64%. Các sản phẩm nằm trong tầm ngắm điều tra là các tấm giấy tissue cắt sẵn (cut-to-length sheets) có định lượng không vượt quá 29 gram/m², chiều rộng từ 0,5 inch trở lên, được phân loại theo mã HTSUS: 4802, 4804, 4805, 4806, 4808, 4820, 4823 và 9505.

Tác động của cuộc điều tra: Mức độ nghiêm trọng của sự kiện này nằm ở cơ chế hồi tố (retroactive application). Nếu DOC đưa ra phán quyết sơ bộ khẳng định sự lẩn tránh, cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) sẽ ngay lập tức đình chỉ việc thanh khoản (suspend liquidation) và yêu cầu các nhà nhập khẩu tại Mỹ phải nộp tiền đặt cọc thuế chống bán phá giá bằng tiền mặt (cash deposits) cho các lô hàng nhập từ Việt Nam tính từ một mốc thời gian trong quá khứ (trước thời điểm thông báo điều tra).

Chính quy định đặt cọc hồi tố này đã gây ra tâm lý hoảng loạn và đóng băng đơn hàng từ các đối tác Mỹ trong tháng 6/2026.

Động thái này đòi hỏi ngành sản xuất giấy tissue Việt Nam phải tiến hành thanh lọc khẩn cấp chuỗi cung ứng.