Ngành công nghiệp giấy bao bì tại Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào nguồn nguyên liệu tái chế, trong đó giấy phế liệu các tông sóng (Old Corrugated Containers - OCC) đóng vai trò xương sống. Chi phí cho nguyên liệu OCC thường chiếm tới lớn trong cơ cấu giá thành sản xuất giấy lớp mặt (Testliner) và giấy lớp sóng (Medium).

Khả năng duy trì biên lợi nhuận của các nhà máy giấy chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động của thị trường thu mua phế liệu toàn cầu. Bài nghiên cứu này tổng hợp, phân tích số liệu về thị trường OCC (nội địa và nhập khẩu) tại Việt Nam giai đoạn từ cuối năm 2025 đến nửa đầu năm 2026, trên cơ sở đó đưa ra các phân tích, dự báo và khuyến nghị chiến lược cho những tháng cuối năm 2026.

OCC là các thùng carton, bao bì các tông đã qua sử dụng, được thu gom, phân loại và ép kiện để làm nguyên liệu đầu vào cho ngành sản xuất bột giấy tái sinh. Trên thị trường giao thương quốc tế, OCC được phân loại chặt chẽ thành các dòng như OCC 11 (bìa các tông tiêu chuẩn từ Mỹ), OCC 12 (bìa các tông phân loại kép), OCC 95/5 (từ Châu Âu) và OCC từ thị trường Nhật Bản.

Các yếu tố tác động đến giá OCC.

Sự biến động giá của OCC chịu sự chi phối bởi hệ sinh thái đa dạng bao gồm:

1. Quy luật cung – cầu: Nhu cầu sản xuất giấy bao bì của các công xưởng lớn thế giới (Trung Quốc, Ấn Độ) và nhu cầu tiêu thụ nội địa tại Mỹ, Châu Âu.

2. Chi phí Logistics: Giá cước vận tải biển, tình trạng luân chuyển container và các rủi ro địa chính trị toàn cầu có tác động trực tiếp làm tăng hoặc giảm chi phí cập cảng (giá CIF) tại Đông Nam Á.

3. Chính sách vĩ mô và môi trường: Ví dụ, các quy định nghiêm ngặt về tạp chất (như việc Trung Quốc áp dụng quy định hạn chế tối đa 0,5% tạp chất vào cuối năm 2025) hay việc siết chặt quản lý môi trường tại các cụm công nghiệp nội địa Việt Nam.

Diễn biến giá OCC những tháng cuối năm 2025

Nửa cuối năm 2025, thị trường giấy bao bì Việt Nam bước vào giai đoạn phục hồi và củng cố sau một thời kỳ dài dư cung.

• Thị trường nội địa: Sự kiện hơn 330 nhà máy giấy quy mô nhỏ tại làng nghề Phong Khê (Bắc Ninh) buộc phải đóng cửa do vi phạm môi trường đã cắt bỏ khoảng 20% công suất toàn ngành. Cú sốc nguồn cung này làm thị trường tái cân bằng. Nhu cầu OCC nội địa tại các nhà máy lớn tăng cao để bù lấp sản lượng thiếu hụt, giúp giá thu mua phế liệu giấy trong nước tương đối ổn định. Giá thu mua phế liệu OCC nội địa duy trì mức ổn định, dao động trong khoảng 3.200 - 3.400 VNĐ/kg (tùy thuộc vào tỷ lệ độ ẩm và tạp chất).

• Thị trường OCC nhập khẩu: Ở giai đoạn cuối năm 2025, đặc biệt là tháng 12, giá nguyên liệu đầu vào duy trì ở mức khá thấp, dao động quanh mốc 150 USD/tấn đối với OCC Mỹ. Đáng chú ý, vào tháng 10/2025, Trung Quốc đã ban hành quy định khắt khe mới về hàm lượng tạp chất (dưới 0,5%), khiến hàng ngàn container giấy phế liệu ùn ứ tại các cảng, gây cản trở và gián đoạn dòng chảy OCC từ phương Tây vào Đông Nam Á. Dẫu vậy, chi phí đầu vào thấp giúp các doanh nghiệp Việt Nam cải thiện mạnh mẽ biên lợi nhuận trong Quý 4/2025.

Diễn biến giá OCC (nội địa và nhập khẩu) những tháng đầu năm 2026.

Bước sang năm 2026, thị trường ghi nhận sự biến động mạnh mẽ của nguyên liệu đầu vào:

• Tháng 1 - 2/2026: Giai đoạn này thị trường vẫn đi ngang. Giá OCC Mỹ nhập khẩu ghi nhận ở mức 150 USD/tấn, không có biến động so với cuối năm 2025 (0,0% YTD), và thấp hơn 18% so với cùng kỳ năm trước (YoY). Song song, giá giấy thành phẩm nội địa duy trì ở mức cao: Giấy Testliner đạt khoảng 10.238 VNĐ/kg (tăng 6,9% YoY) và giấy Medium đạt 9.577 VNĐ/kg (tăng 15,1% YoY).

• Tháng 3/2026: Bắt đầu có sự phân hóa nhẹ. Giá OCC Mỹ giảm nhẹ trong nửa đầu tháng trong khi OCC Nhật Bản nhích lên. Đặc biệt, thị trường rục rịch chịu áp lực từ các bất ổn địa chính trị tại Trung Đông gây nguy cơ đe dọa các tuyến hàng hải. Giá thu mua nội địa bắt đầu rục rịch tăng nhẹ khoảng 100 - 200 VNĐ/kg tại các trạm thu mua.

• Tháng 4 - 5/2026 (Giá tăng vọt): Thị trường chứng kiến sự bứt phá kỷ lục. Theo báo cáo cập nhật tháng 5/2026, giá OCC Mỹ đột ngột đạt 185 USD/tấn, tăng +13,50% MoM và +23,33% YTD. Tốc độ tăng của OCC Nhật Bản chậm hơn nhưng cũng vọt lên 173 USD/tấn, tăng +4,91% MoM và +12,50% YTD. Tại thị trường nội địa, các vựa thu gom phế liệu cũng lập tức điều chỉnh giá thu mua carton cũ tăng theo nhằm cạnh tranh với đà tăng của thế giới (3.300÷4.000 VNĐ/kg)

Phân tích nguyên nhân biến động giá đầu năm 2026

Cú nhảy vọt lên mức đỉnh 185 USD/tấn (tăng hơn 23% chỉ trong thời gian ngắn) phản ánh mặt bằng giá nguyên liệu đầu vào duy trì ở vùng rủi ro, chịu tác động bởi "hiệu ứng kép":

1. Cú sốc Logistics: Căng thẳng địa chính trị ở eo biển Hormuz đe dọa làm giảm khoảng 20%–25% thương mại hàng hải toàn cầu. Các tàu buộc phải đổi tuyến đường làm gia tăng cước phí vận tải biển, chi phí này được phản ánh thẳng vào giá CIF của OCC khi cập cảng Việt Nam.

2. Lực cầu nội khối mạnh ở phương Tây: Lượng giao hàng giấy bao bì tại thị trường Mỹ đã có xu hướng phục hồi (tăng 2% so với cùng kỳ từ cuối 2025). Việc các nhà máy Mỹ ưu tiên giữ lại OCC nội địa làm giảm lượng xuất khẩu thặng dư sang thị trường Châu Á, tạo ra tình trạng khan hiếm nguồn cung cục bộ, buộc các doanh nghiệp Đông Nam Á phải chấp nhận vùng giá cao kỷ lục.

Dự báo giá OCC những tháng cuối năm 2026.

Dựa trên phân tích diễn biến vĩ mô, VIỆT HƯNG đưa ra dự báo cho hai quý cuối năm 2026:

• Dự báo giá: Giá OCC nhập khẩu dự kiến sẽ khó quay trở lại mốc 150 USD/tấn của đầu năm. Thay vào đó, giá sẽ thiết lập một mặt bằng mới, neo cao ở mức 175 - 190 USD/tấn trong Quý 3/2026.

• Ở giai đoạn cuối Quý 4, do tính chất mùa vụ (cao điểm sản xuất hàng bao bì phục vụ các dịp lễ hội và phục hồi bán lẻ), cầu gia tăng có thể tạo ra các nhịp tăng giá nhỏ lẻ. Giá OCC nội địa cũng sẽ nhích tăng nhẹ để tiệm cận với chi phí nhập khẩu, có thể dao động quanh ngưỡng 4.300 VNĐ/kg.

• Nguồn cung nội địa sẽ chịu áp lực cạnh tranh: Các doanh nghiệp đầu ngành (như Đông Hải Bến Tre, Miza, HHP Global) đang rục rịch thực hiện các kế hoạch tăng công suất hoặc khởi công dự án mới (ví dụ dự án Giao Long 3 khởi công vào 2026). Sự mở rộng về năng lực sản xuất của các "ông lớn" sẽ rút cạn nguồn phế liệu nội địa dư thừa, khiến tính cạnh tranh trên thị trường thu mua OCC Việt Nam ngày càng khốc liệt.

Kết luận: Thị trường OCC tại Việt Nam năm 2025-2026 thể hiện tính chu kỳ và độ nhạy cảm cao với các yếu tố vĩ mô. Sau giai đoạn tận hưởng giá nguyên liệu rẻ (150 USD/tấn) vào cuối năm 2025 để gia tăng biên lợi nhuận, các nhà sản xuất giấy hiện đang đối diện với thách thức lớn khi giá đầu năm 2026 tăng sốc hơn 23% YTD. Khả năng giá giữ ở mức cao đến cuối năm 2026 đòi hỏi các nhà máy phải có chiến lược đối phó chủ động.

Khuyến nghị cho các nhà máy sản xuất giấy từ nguyên liệu OCC:

1. Đa dạng hóa và chốt giá (Hedging) nguồn cung: Không nên phụ thuộc quá lớn vào OCC của Mỹ hoặc Châu Âu. Các doanh nghiệp cần đẩy mạnh đa dạng hóa qua nguồn cung châu Á (Nhật Bản, Hàn Quốc) hoặc sử dụng các công cụ hợp đồng kỳ hạn nhằm chốt giá với các nhà cung ứng ngoại, hạn chế rủi ro chi phí phi mã.

2. Củng cố mạng lưới thu mua phế liệu nội địa: Đầu tư trực tiếp hoặc thiết lập liên minh với các đại lý, vựa thu mua phế liệu lớn trong nước bằng cách thiết kế các chính sách trợ giá linh hoạt theo tháng để tạo dòng chảy nguyên liệu ổn định, giảm bớt tỷ trọng hàng nhập khẩu.

3. Chuyển giao chi phí linh hoạt: Trong bối cảnh nguồn cung giấy nội địa cô đặc lại vào tay các công ty lớn (sau đợt sàng lọc chuẩn môi trường tại các làng nghề quy mô nhỏ), các doanh nghiệp sản xuất giấy đang có lợi thế định giá (pricing power). Cần đàm phán hợp đồng cung cấp giấy cuộn thành phẩm có điều khoản thả nổi giá (Price indexation) dựa trên sự lên xuống của giá OCC để bảo vệ biên lợi nhuận gộp.

4. Nâng cấp công nghệ tái chế: Tối ưu hóa dây chuyền để có thể tận dụng lượng giấy phế liệu OCC phẩm cấp thấp hơn (với mức giá rẻ) nhưng vẫn đáp ứng chất lượng bao bì tiêu chuẩn, đồng thời đảm bảo xử lý triệt để tạp chất theo quy định môi trường ngày càng chặt chẽ.

Trên đây là những nhận định của VIET HUNG TRCHNOLOGY về diễn biến giá OCC cho H2 năm 2026. Nếu quý vị có ý kiến khác, xin vui lòng góp ý ở phần bình luận Xin chân thành cảm ơn!

#nganhgiayVietNam #pulppaper #giaybaobi #phelieugiaytaiche #occ #nguyenlieugiay