Thị trường giấy phế liệu toàn cầu (Recovered Paper - RCP) đang trải qua một đợt tái cấu trúc sâu rộng vào giai đoạn 2025 - 2026. Sự chuyển dịch từ lưu trữ trên giấy sang các nền tảng điện tử và điện toán đám mây đang làm sụt giảm nghiêm trọng nguồn cung giấy văn phòng phân loại (Sorted Office Paper - SOP).

Trong khi đó, biến động địa chính trị, đặc biệt là cuộc khủng hoảng tại Biển Đỏ, đã làm chi phí vận tải biển quốc tế tăng vọt và làm gián đoạn chuỗi cung ứng.

Song song đó, các rào cản thương mại và chính sách vĩ mô về môi trường (như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon - CBAM của châu Âu, hay tiêu chuẩn nhập khẩu khắt khe của Trung Quốc) đang tái định hình luồng thương mại giấy phế liệu toàn cầu.

Mục tiêu bài viết này nhằm mục đích:

(1) Tổng hợp diễn biến giá SOP giai đoạn cuối năm 2025 và đầu năm 2026 tại Mỹ, EU, Trung Quốc, Ấn Độ và Việt Nam;

(2) Dự báo xu hướng giá SOP vào Quý 3 và Quý 4/2026 trên toàn cầu, giá CIF tại cảng Việt Nam và giá thu mua nội địa;

(3) Đề xuất các giải pháp chiến lược cho các nhà máy sản xuất giấy có dây chuyền khử mực (Deinking) sử dụng SOP làm nguyên liệu.

Giấy phế liệu văn phòng (Sorted Office Paper) là phân khúc giấy phế liệu cao cấp, chủ yếu bao gồm giấy in, giấy viết, giấy photocopy đã qua sử dụng tại các văn phòng. Theo tiêu chuẩn của Viện Công nghiệp Tái chế Phế liệu (ISRI), SOP phải sạch, không lẫn các loại giấy nâu, bìa carton và tỷ lệ giấy chứa bột gỗ nghiền (groundwood) không vượt quá 10%,. Đây là nguồn sợi nguyên liệu quan trọng nhất để đưa vào các dây chuyền khử mực (Deinking process) sản xuất giấy tissue cao cấp hoặc giấy trắng tái chế khác.

Các yếu tố vĩ mô và vi mô tác động đến chuỗi cung ứng / giá SOP

• Sự khan hiếm do chuyển đổi số: Số hóa doanh nghiệp làm giảm mạnh lượng rác thải giấy văn phòng. Tỷ lệ trống tại các tòa nhà văn phòng cao cùng với xu hướng làm việc từ xa tiếp tục kìm hãm nguồn cung SOP.

• Chính sách vĩ mô: Liên minh Châu Âu (EU) đã siết chặt Quy định vận chuyển chất thải (WSR) từ năm 2023. Trung Quốc ban hành quy định khắt khe từ tháng 10/2025, yêu cầu bột giấy khô (dry pulp) nhập khẩu phải có tỷ lệ tạp chất dưới 0,5%, gây ra tình trạng kẹt cảng hàng ngàn container. Việt Nam và Indonesia cũng bắt buộc các nhà cung cấp phải có chứng nhận ISO 9001 và ISO 14001 đối với phế liệu nhập khẩu vào năm 2026.

• Việt Nam yêu cầu giấy phép và ký quỹ cao (15–20% giá trị lô), làm chi phí nhập tăng cao.

Diễn biến giá bán SOP cuối năm 2025 và đầu năm 2026 tại các thị trường trọng điểm

Thị trường Mỹ và Châu Âu (EU):

• Mỹ: Sự sụt giảm nguồn thu gom nội địa khiến giá giấy phế liệu tăng mạnh khoảng 10÷15%. Tính đến tháng 5/2026, giá SOP xuất xưởng (FAS) tại các cảng New York/New Jersey đạt mức 217 - 220 USD/tấn, và tại Los Angeles/Long Beach là 202 - 205 USD/tấn. Các loại giấy trắng chất lượng cao liên tục thiếu hụt do nhu cầu mạnh từ các nhà máy khử mực trong nước và xuất khẩu.

• EU: Tương tự như Mỹ, EU đối mặt với nguồn cung SOP hạn chế. Thị trường EU còn chịu áp lực từ chi phí vận tải nội khối và sự gián đoạn xuất khẩu sang Châu Á qua Biển Đỏ, khiến cước phí neo ở mức cao. Tuy nhiên giá bán không tăng thậm chí có thời giảm khoảng 5%.

Thị trường Trung Quốc và Ấn Độ

• Trung Quốc: Để lách lệnh cấm nhập khẩu giấy phế liệu, các nhà máy Trung Quốc nhập khẩu bột giấy tái chế từ Đông Nam Á. Tuy nhiên, quy định mới về ranh giới tạp chất tối đa 0,5% áp dụng vào cuối năm 2025 đã khiến chuỗi cung ứng đình trệ. Việc này đẩy giá nguyên liệu sạch như SOP ở khu vực lân cận lên cao, đồng thời sản lượng giấy thành phẩm khổng lồ của Trung Quốc cũng tạo áp lực lên giá giấy toàn cầu.

• Ấn Độ: Nhu cầu nhập khẩu SOP và các loại giấy khử mực cao cấp từ Mỹ và EU vào Ấn Độ luôn ổn định và tăng mạnh trong đầu năm 2026. Lực cầu từ Ấn Độ chính là một phần nguyên nhân kéo giá SOP xuất khẩu từ các cảng Đông Bắc Mỹ tăng lên ngưỡng 185 USD/tấn (FAS) hồi tháng 1/2026 và vượt 200 USD/tấn vào tháng 5/2026,.

Thị trường Việt Nam:

Trong nửa đầu năm 2026, các doanh nghiệp Việt Nam đối mặt với quy định nhập khẩu mới đòi hỏi tiêu chuẩn chứng nhận ISO. Ở thị trường nội địa, nguồn cung giấy vụn văn phòng, giấy photo (SOP nội địa) dao động do nhu cầu thu gom. Giá thu mua nội địa cho các loại giấy hồ sơ, giấy in trắng (phân loại cao nhất) duy trì ở mức cao, dao động từ khoảng 4.800 VNĐ đến 4.950VNĐ/kg tùy thuộc vào độ sạch và khối lượng cung cấp.

Dự báo xu hướng giá thị trường Quý 3 và Quý 4 năm 2026

1. Dự báo xu hướng giá tại các thị trường quốc tế : Trong nửa cuối năm 2026, giá SOP quốc tế dự kiến sẽ tiếp tục tăng trưởng ổn định hoặc neo ở mức cao. Nguồn cung không có dấu hiệu phục hồi do thói quen lưu trữ số (cloud storage) đã được cố định. Mỹ và Châu Âu sẽ ưu tiên giữ lại các loại giấy cao cấp để phục vụ sản xuất nội địa nhằm đạt được các mục tiêu bền vững (ESG) và giảm phát thải.

2. Dự báo giá CIF tại các cảng biển Việt Nam Giá CIF (Cost, Insurance, and Freight) nhập khẩu SOP về Việt Nam vào Quý 3/Quý 4 năm 2026 dự báo sẽ chịu áp lực kép từ giá gốc (FOB/FAS) tăng và chi phí logistics diễn biến phức tạp: - Với giá FAS hiện tại tại Mỹ vào khoảng 215 - 220 USD/tấn, cộng thêm chi phí cước tàu biển từ Bắc Mỹ/Châu Âu sang Đông Nam Á đang chịu ảnh hưởng bởi lạm phát vận tải, giá CIF dự kiến tại các cảng Hải Phòng, Cát Lái sẽ có thể trên 250 USD/tấn.

3. Dự báo giá giấy phế liệu SOP nội địa Việt Nam: Khi giá nhập khẩu (CIF) neo cao, các nhà máy giấy sẽ ráo riết săn lùng nguồn cung SOP nội địa. Dự báo giá thu mua giấy hồ sơ, giấy trắng tại các đại lý phế liệu nội địa Việt Nam trong cuối năm 2026 sẽ có xu hướng tăng nhẹ từ 10 - 15%.

4. Kịch bản giảm giá ( xác suất 20%): Tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại, giá dầu/nguồn năng lượng tăng khiến chi phí sản xuất giấy cao, và tăng nhập khẩu nguyên liệu thô giảm nhu cầu tái chế. SOP có thể trượt giá 5–10% so với giá dự kiến.

Bàn luận

• Tác động của số hóa và sự khan hiếm nguồn cung cấu trúc Nghiên cứu chỉ ra rằng, sự khan hiếm của SOP không phải là chu kỳ ngắn hạn mà là một "thay đổi mang tính cấu trúc". Các phần mềm đám mây thay thế hồ sơ giấy khiến nguồn đầu vào cho bột giấy khử mực ngày càng thu hẹp. Sự dịch chuyển này ép các nhà máy giấy khử mực phải đưa vào sử dụng loại phế liệu hỗn hợp (mixed paper) chất lượng thấp hơn, từ đó làm tăng chi phí vận hành do tốn thêm hóa chất tẩy trắng và hao mòn thiết bị.

• Rủi ro từ đứt gãy chuỗi cung ứng và chính sách kiểm soát môi trường Căng thẳng ở Biển Đỏ tiếp tục làm biến động chi phí vận tải.

• Sự cứng rắn của Trung Quốc trong việc giám định 100% đối với bột giấy tái chế khô nhập khẩu (giới hạn tạp chất 0,5%) tạo tiền lệ để các quốc gia Châu Á khác, bao gồm Việt Nam, gia cố rào cản kỹ thuật. Điều này trực tiếp loại bỏ các nhà cung ứng quy mô nhỏ, thiếu hệ thống phân loại chuẩn ra khỏi thị trường.

Kết luận: Giai đoạn 2025 - 2026 chứng kiến sự thiếu hụt cung hệ thống đối với mặt hàng phế liệu giấy văn phòng (SOP). Giá bán SOP trên toàn cầu đã tăng phi mã (vượt 215 USD/tấn FAS tại Mỹ vào tháng 5/2026) và xu hướng này sẽ không hạ nhiệt trong hai quý cuối năm 2026. Tại Việt Nam, giá CIF nhập khẩu và giá nội địa đều đứng trước sức ép tăng giá do nhu cầu nội tại mạnh mẽ và cước phí logistic tăng cao.

Khuyến nghị hành động cho các nhà máy có dây chuyền khử mực (Deinking Mills)

Dựa trên các phân tích trên, các nhà máy sản xuất giấy có dây chuyền khử mực sử dụng SOP tại Việt Nam cần thực hiện các hành động chiến lược sau:

1. Đầu tư nâng cấp công nghệ phân loại và khử mực tiên tiến: Do nguồn SOP khan hiếm, nhà máy cần nâng cấp dây chuyền để có thể xử lý các loại giấy cấp thấp hơn (Mixed paper). Khuyến nghị mạnh dạn đầu tư thiết bị phân loại quang học bằng tia hồng ngoại gần (Near-infrared pre-sorters) để lọc tạp chất tự động. Tối ưu hóa hệ thống hóa chất (chất hoạt động bề mặt, chất tẩy trắng) để bù đắp sự suy giảm chất lượng xơ sợi đầu vào.

2. Chiến lược mua hàng dài hạn và đa dạng hóa nguồn cung: Tránh phụ thuộc hoàn toàn vào mua giao ngay (spot market). Ký kết các hợp đồng cung ứng dài hạn (từ 6 tháng - 1 năm) với các đối tác thu gom nội địa lớn hoặc các nhà xuất khẩu uy tín tại Bắc Mỹ có chứng nhận ISO 9001/14001.

3. Phát triển mạng lưới thu gom nội địa: Mở rộng liên kết với các tòa nhà văn phòng, khu công nghiệp và hệ thống ngân hàng lớn tại Việt Nam để thiết lập các "chuỗi thu gom khép kín" (closed-loop recycling), thu hồi tận gốc giấy hồ sơ với tỷ lệ tạp chất thấp.

4. Quản trị rủi ro hàng tồn kho và logistics: Trước rủi ro chuỗi cung ứng do các biến động từ thị trường vận tải biển,, nhà máy nên tăng tỷ lệ dự trữ an toàn (Safety Stock) cho dòng nguyên liệu SOP lên ít nhất 15 - 20% so với thông thường vào các tháng cuối năm 2026 để tránh bị gián đoạn sản xuất nhưng cũng không nên tồn kho quá nhiều.

Trên đây là nhận định của VIET HUNG TECHNOLOGY. Nếu quý vị có nhận định khác, xin vui lòng đóng góp ý kiến ở phần bình luận Xin chân thành cảm ơn!!!

#nganhgiayvietnam #pulppaper #phelieugiay #giayloaivanphong #sop #khumuc #deinking